 |
 |
Bu minarelerdeki devrilmeler görülmektedir.
Fotoğrafta betonarme yapılarda ağır hasarların meydana geldiği bir cadde üzerinde bulunan yığma kağgir, bodrum katlı
ahşap ev görülmektedir. Sağ yan cephedeki kağgir ateş bacası yıkılmıştır, fakat yapıda önemli bir deprem hasarı meydana
gelmemiştir. Yapı eski ve terkedilmiş olmasına rağmen hala ayakta durabilmektedir. Ahşap yapıların yangına karşı yeterli
güvenliğe sahip olmamakla beraber deprem kuvvetlerine karşı daha güvenli olduğu görülmektedir.
Ustalık ve Kalfalık Belgeli Demirci ve Kalıpçı Ustaları
İnşaatlarda kullanılacak malzeme ve yapılacak işçilik Türk Standartlarına ve Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Genel Teknik
şartnamesi kurallarına uygun olmalıdır.
İnşaatlarda çalışan demirci ve kalıpçı ustalarının genellikle meslekte çalışarak yetiştikleri, herhangi bir teknik eğitim
alarak belge sahibi olmadıkları görülmüştür. Pratikten yetişen bu elemanlar zaman zaman çeşitli konularda çok önemli olan
hususları pratikten öğrendikleri şekli ile yaparak yanlış ve hatalı uygulamalara sebep vermekte veya çeşitli nedenlerle ihmalci
davranmaktadırlar. İnşaatlarda çalışması öngörülen ara eleman olarak yapı teknikerlerinin -sürveyanların- mutlaka görevlerinin
başında olmaları sağlanmalı ve gerekli denetimler yapılmalıdır. İnşaatlarda çalışan ve yapının statik sistemini inşa eden
demirci ve kalıpçı ustalarının mutlaka çeşitli meslekî bilgileri içeren kurslara tabi tutulması, başarılı olanlara belge
verilmesi ve inşaatlarda belgesiz usta ve kalfa çalıştırılmaması gerekmektedir. Belge almayı teşvik için pratikten yetişen
mevcut usta ve kalfalar teşvik edilmelidir.
İnşaatlarda meydana gelen hasarların bir bölümü, demirci ustası ve kalıpçı ustasının çeşitli nedenlerle yaptıkları, işçilikten
doğan hatalardan kaynaklanmaktadır.
Özel inşaat yapan mal sahipleri ve müteahhitler, inşaatları genellikle kaba inşaat olarak m2 birim fiat üzerinden götürü usulde
usta ve kalfalara yaptırmaktadırlar. Burada usta ve kalfalarla pazarlık yapılması sonucunda demirci ve kalıpçı ustaları işsiz
kalmamak için fiyat kırmaktadırlar. Aşırı fiyat kıran usta ve kalfalar doğal olarak zarar etmemek için işçiliği gereği gibi
yapmamaktadır. Örneğin kolonlarda etriye sıklaştırılmasını yapmamakta, kiriş- kolon ve döşeme demirlerini yeteri kadar sıklıkta
bağ teli ile sıkı bağlamamakta, etriye uçlarını kolon ve kiriş içine doğru kıvırmamakta veya işi zarar etmeden bitirebilmek için
çeşitli hatalar yapmaktadırlar. Kalıpçı ustaları kalıp tahtalarını yeterince sıkıştırmadıkları için beton dökülürken beton
şerbeti bu kalıp aralıklarından akıp gitmektedir.
Böylece beton mukavemeti düşmektedir. Bunun için kalıbın beton şerbetini kaçırmayacak şekilde sıkı çakılması gerekmektedir.
İnşaatların taşıyıcı sistemini inşa eden usta ve kalfaların yeterince denetlenmedikleri ayrıca ücretlerinin tam olarak
verilmemesi yüzünden eksik iş yapmaları sonucu çeşitli hasarlar meydana geldiği müşahade edilmiştir.
Proje onaylanarak ve ruhsat alınarak yapılan inşaatlarda dahi inşaat faaliyeti esnasında teknik uygulama sorumlusunun bilgisi
dışında, uygulama projelerinin değiştirildiği, ilaveler yapılarak büyütüldüğü, kat yüksekliklerinin artırıldığı tespit
edilmiştir. Esasen birçok inşaatta teknik uygulama sorumlusunun bilgisi dışında imalatlar ve proje değişiklikleri yapılmaktadır.
Yapının projesine uygun olarak imalatının yapılmasının sağlanması zorunludur. Tadilat yapılması gereken hallerde, mutlaka
ilgili kontrol mühendisinin bilgisi dahilinde hesaplar yapılmalı ve tadilat projeleri ilgili kurumca onaylanıp ruhsata
bağlanarak çalışılmalıdır.
Yine inşaatlarda yapılan çeşitli imalatlar esnasında; -örneğin elektrik, su ve kalorifer tesisatları- tesisatı döşeyen
elemanların, taşıyıcı sistem elamanlarını ve yapının statik sistemini düşünmeden kiriş ve kolonlara zarar verdikleri
gözlemlenmiştir. Ayrıca mevcut yapılarda da, doğalgaz ve kalorifer tesisatı döşenirken özellikle asmölen döşemelerde, asmölen
kirişinin ve donatının yeri projeye bakmadan görülemediğinden, tesisat ustaları zaman zaman bu taşıyıcı kiriş ve donatıları
oksijen kaynağı ile kesmektedirler. Ancak binanın statik sistemine verdikleri zararın farkında dahi olmadıkları gözlemlenmiştir.
Yapılarda sonradan yapılacak imalatlar için mutlaka yapının statik projesi görülmeli ve gerekli tesisat en uygun yerlerden
geçirilmelidir.
Korozyon -Paslanma-
İzolasyonsuz yapıların çoğunda korozyon vardır. Yapılarda özellikle yeraltı suyu ve bodrum katlardaki rutubet, kolon paspayının
dökülmesine ve kolon içerisindeki çeliğin paslanmasıyla oluşan kesit kaybına neden olur. Bu da yapıda çekme kuvvetini karşılayan
çeliğin, görevini yapamamasına neden olur; bu durumda, yapıda hasar meydana gelmesi kaçınılmazdır.
Yapılan incelemelerde çeliğin paslanmak suretiyle korozyona uğradığı ve mukavemetini kaybederek yapılarda hasara meydan verdiği
gözlemlenmiştir. Bu nedenle çeliğin beton içerisinde paslanmasını önlemek için gerekli olan paspaylarının mutlaka bırakılması
gerekmektedir. Ayrıca bodrum katlarda rutubet nedeni ile oluşacak paslanmayı önlemek için bodrum katlara mutlaka dışarıdan temel
seviyesi altına kadar su izolasyonu yapılmalı ve sular drenaj ile uzaklaştırılmalıdır. Yine paslanmayı önlemek için çeliğin
pasa karşı koruyucu maddelerle kaplanarak ömrü artırılmalıdır. Bu önlem, dolayısıyla binanın ömrünü de artıracaktır. "Yiğidi
gam öldürür, binayı nem öldürür" atasözü unutulmamalıdır.
Ayrıca bazı su veya atıksu tesisatları usulüne uygun yapılmadığından, tesisatlarda su kaçakları meydana gelmekte, bu su kaçağı
da özellikle kolon, kiriş ve döşemelerde korozyona meydan vermektedir. Paslanan kolon ve kiriş donatı elemanları kesit kaybına
uğramakta ve yapının taşıyıcılığını kaybetmesine neden olmaktadır. Bu nedenle yapılarda usulüne uygun su izolasyonunun yapılması
zorunludur. Yapının ömrünü artırmak onun iyi korunması ile mümkündür.
Mevcut yapıların bodrum katlarında yeraltı ve yüzey sularına karşı mutlaka drenaj yapılmalı ve havalandırma sağlanarak rutubet
giderilmelidir.
Çeliğin korozyonunun önlenmesini sağlanmak için çeliğin yüzeyi pas ve korozyona karşı koruyucu bir tabaka ile kaplanmalıdır.
Ayrıca beton yüzeyi kimyasal etkilere karşı koruyucu boyalarla boyanmalıdır.
Bodrum kat düşey donatı demirlerinin paslanması neticesinde demirlerin elle koparılarak dağıldığı görülmektedir.
Binaların bodrum katlarında rutubet mutlaka önlenmelidir. Çevre yüzey sularına karşı mutlaka izolasyon yapılmalıdır.
Bodrum kat kolon düşey donatı demirleri rutubet etkisi altında paslanarak donatı kesit çaplarının paslanmak suretiyle
zayıfladığı görülmektedir. Bodrum katlardaki korozyon nedeniyle yapılar ciddi tehlike altına girer.
Bodrum kat kolon ve kiriş düğüm noktasında paspayları dökülerek donatıların korozyona uğramış hali gözükmektedir.
Bodrum kat kiriş demirlerinin üzerindeki paspayları rutubet etkisiyle dökülerek boyuna donatıların paslanmak suretiyle
demiri çekme mukavemetini kaybettiği bu nedenle yapılarda yatay deprem kuvvetleri olmasa dahi yapı ciddi tehlike arzetmektedir.
Mutlaka gerekli güçlendirmeler yapılarak tedbirler alınmalıdır.
|
|
|
|
|
 |
|
 |
